เมื่อ “ซิสต์” รุกรานชีวิต รู้จัก 11 ซิสต์(ถุงน้ำ)ที่ไม่อันตรายอย่างที่คิด โดย น.พ.กฤษดา ศิรามพุช

คนไข้แต่ละคนที่เดินเข้ามาหามีอาการที่ต่างกันออกไปไม่เหมือนกันเลยครับแม้บางโรคที่ดูธรรมดาอย่างโรคหวัดก็มีรายละเอียดที่ต่างกัน  ดังนั้นผมจึงต้องนั่งฟังและถามคนไข้อย่างละเอียดทุกราย  เพราะอาการแม้จะดูคล้ายแต่ด้วยความพิเศษของแต่ละคนนั้นมันไม่มีทางเหมือนกันได้แล้วจ่ายยาเดิมได้เสมอไป

ร้อยคนที่เป็นหวัด  การรักษาก็อาจมีถึงร้อยแบบ

ไม่น่าประหลาดใจแต่อย่างใดครับ

เพราะโดยหลักอาจเหมือนกันแต่มีรายละเอียดที่ต่างกันที่เราต้อง “ฟัง” คนไข้ให้ดีอย่าคิดว่า “ก็แค่หวัด” เหมือนๆกันแล้วมันจะพลาด  อาจเป็นปอดติดเชื้อก็ได้,ไซนัสอักเสบซ่อนอยู่,เป็นอาการของเยื่อบุโพรงจมูกอักเสบเรื้อรังหรือแม้แต่มะเร็งหลังโพรงจมูกก็เป็นได้

ดังนั้นการรักษาคนไข้แต่ละรายที่เข้ามาสำหรับผมจึงเป็นเสมือน “เรื่องใหม่” ซึ่งถ้าเป็นหนังสือก็คือเล่มใหม่ทุกคนครับ  วันหนึ่งๆผมมีคนไข้ราว 30 คนก็มีหนังสือเล่มใหม่มาให้อ่าน 30 เล่ม  และแต่ละเล่มบางทีก็มีเล่มย่อยเข้ามาเพิ่มอีกนะครับ  นั่นคือมากับครอบครัวเป็นหมู่คณะ  ได้คุยกันอบอุ่นดี

การรักษาคนไข้จึงไม่ใช่การรักษาแค่ “โรค” ครับ  อันนี้ขอยืนยัน  เพราะจริงๆแล้วมันคือการรักษา “ใจ” ให้กับทั้งคนไข้และญาติที่เก็บอาการไว้เป็นเรื่องเป็นราว  บางรายมีสตอรี่ยาวน้องๆมหากาพย์ ซึ่งสิ่งเหล่านี้สำคัญที่หมอผู้รักษาต้องทราบให้หมด

ต้องไม่ลืมว่าคนป่วยกับญาติเขาอยู่กับโรคภัยไข้เจ็บมาตลอดชีวิตของเขา  ดังนั้นมันจึงเป็นเรื่องใหญ่สำหรับตัวเขาและครอบครัวครับ  นี่คือสิ่งที่ผมคิดไว้ในใจเสมอ  แล้วบางอย่างเราต้องอ่านใจเขาให้ได้เสียด้วย  โดยเฉพาะเรื่องที่คนไข้กังวลใจที่สุด

เรื่องหนึ่งที่พบบ่อยคือ “มะเร็ง” ครับ  คนไข้หลายท่านมีก้อนเนื้อเกิดขึ้นแล้วก็ให้กังวลว่าจะไม่ใช่เนื้องอกธรรมดา  ซึ่งในบรรดาก้อนเนื้อตามร่างกายนั้นก้อนเนื้อชนิดหนึ่งที่ผมพบบ่อยก็คือ “ซิสต์” หรือว่าถุงน้ำครับ  เป็นก้อนที่ไม่อันตรายแต่ทำให้จิตตกได้มากครับ

วันนี้จะขอเอามาเล่าให้ท่านที่รักฟังให้สบายใจกันครับ

เริ่มจากพาซิสต์มาเล่าเท้าความกันก่อนว่าเป็นใครมาจากไหน  ขอให้ท่านที่รักรู้จักมันแบบสบายๆก่อนครับว่าซิสต์คือก้อนเนื้อที่ไม่ใช่มะเร็งและมีโอกาสเป็นมะเร็งน้อยมาก  เกิดได้ตามอวัยวะต่างๆทั่วร่างกายแม้แต่ในส่วนที่แข็งอย่างกระดูกครับ  ซึ่งซิสต์ต่างๆนี้มีโอกาส “กลาย” เป็นเนื้อร้ายน้อยมากถึงมากที่สุด

โดยซิสต์ที่พบบ่อยและได้ยินกันคุ้นหูมีดังต่อไปนี้ครับ

1) ซิสต์ที่เต้านม  การมีซิสต์หรือถุงน้ำที่หน้าอกเป็นเรื่องหนักอกสำหรับสาวหลายๆคนครับ  เพราะสิ่งที่ผ่านเข้ามาให้หัวใจเมื่อคลำพบก้อนซิสต์ก็คือคำว่า “มะเร็งเต้านม” ซึ่งอันนี้เราต้องเข้าใจคนไข้นะครับ  สำหรับสาวๆที่ตรวจพบก้อนหน้าอกก็อย่าเพิ่งตกใจหงายเงิบไป  ให้ไปตรวจอัลตร้าซาวน์ดูว่าเป็นก้อนอะไรแน่  ถ้าเป็นแค่ถุงน้ำหรือซิสต์ก็ให้โล่งอกไว้ก่อนได้ครับเพราะโอกาสเสี่ยงกลายเป็นมะเร็งเต้านมน้อยครับ

2) ซิสต์รังไข่  ถุงน้ำที่รังไข่อาจเกิดโดย “หมอทำ” หรือ “คนไข้ทำ” ก็ได้ครับ  โดยการที่หมอทำก็คือฉีดยากระตุ้นการตกไข่ใน “ผู้มีบุตรยาก” ซึ่งจะทำให้รังไข่กลายเป็นพวงถุงน้ำตกไข่เต็มไปหมด  ส่วนซิสต์ประเภทที่เกิดจากคนไข้ทำก็คือเกิดจากฮอร์โมนที่ไม่ปกติหรือยีนของคนไข้เองที่ทำให้เสี่ยงต่อการเกิดถุงน้ำที่รังไข่  ซึ่งก็ไม่อันตรายครับเพราะ  95% ของซิสต์เป็นเนื้อที่ไม่ใช่เนื้อร้าย

3) ช็อกโกแล็ตซิสต์  เป็นก้อนเนื้อมดลูกที่พองโตอยู่ในท้องน้อย  ก้อนนี้อาจไปติดกับรังไข่ทำให้เจ็บปวดได้มากเวลามีรอบเดือน  หรือถ้าไปเกาะอยู่กับลำไส้ใหญ่ก็จะมีปวดท้องรุนแรงมากร่วมกับอาการถ่ายผิดปกติ  ก้อนนี้เป็นถุงที่มีลิ่มเลือดสีดำข้นอยู่ภายในครับจึงได้ชื่อว่าถุงน้ำช็อกโกแลต

4) ซิสต์ข้อมือ  คลำไปที่ข้อมือของบางคนจะมีปุ่มนูนขึ้นมา ยุบได้พองได้ บางรายมีอาการปวดขัดข้อมือแตะไม่ได้  บางรายเพิ่งเป็นตุ่มนูนขึ้นมา  ก้อนนี้คือถุงน้ำที่ผุดขึ้นมาจากส่วนลึกของข้อมือครับเซาะผ่านข้อกระดูกขึ้นมาโปนอยู่จนเห็นชัดที่ข้อมือ  มักเกิดในผู้ที่ใช้ข้อมือบ่อยเช่น พิมพ์งานทั้งวัน,ทำงานบ้าน,ตีกอล์ฟหรือขับรถที่ต้องใช้กำลังข้อมือมาก  ถุงซิสต์นี้สามารถผ่าตัดออกได้ครับ

5) ซิสต์ไขมัน  เป็นก้อนนุ่มๆตึงๆคล้ายยางลบ  บางท่านขึ้นหลายจุดตามตัวคลำได้ตะปุ่มตะป่ำ  มักมีอาการเจ็บได้บ้าง  ซึ่งซิสต์ที่ว่าเป็นก้อนไขมันที่งอกขึ้นมาตรงบริเวณที่มักมีการเสียดสีบ่อยครับ  สามารถตัดออกได้แต่ก็จะงอกขึ้นมาใหม่ได้อีกเช่นกันครับ

6) ซิสต์ที่ขาพับ  อยู่ด้านหลังหัวเข่าครับ  ฝรั่งเรียก “เบเกอร์ ซิสต์(Baker’s cyst)” เป็นถุงที่ผุดออกมาจากเนื้อเยื่ออ่อนๆในข้อเข่าเกิดได้จากความอ่อนแอของเนื้อเยื่อหุ้มข้อหรือความเสื่อมเพราะอายุก็ได้ครับ  ก้อนชนิดนี้ไม่อันตรายแต่น่ารำคาญโดยเฉพาะเวลานั่งพับเข่าอย่างขัดสมาธิหรือพับเพียบ  ทางแก้ก็ไม่ยากเย็นเกินไปครับสามารถผ่าตัดออกแล้วเย็บซ่อมเอ็นหุ้มข้อด้านหลังได้

7)  ซิสต์ที่ตับกับไต  ซิสต์ในอวัยวะใหญ่พวกนี้มักตรวจเจอ “โดยบังเอิญ” ตอนตรวจสุขภาพประจำปีครับ  มักอัลตร้าซาวน์ไปแล้วเจอเข้า  บางท่านก็เจอก้อนเดียว  แต่บางท่านก็เจอดีแบบเป็นชุดมีหลายก้อนอยู่ในตับกับไต  พวกนี้มักเป็นมาตั้งแต่เกิดครับ  ไม่ถึงกับอันตรายมาก  ยกเว้นถ้าหากมันมีอยู่หลายก้อนมากในไตก็อาจทำให้ไตทำงานได้ไม่ดีนัก

8 )  ซิสต์ที่มีเส้นผมและฟันอยู่ข้างใน  ซิสต์อย่างนี้เรียกว่า “เดอมอยด์(Dermoid)” ซึ่งถ้าเป็นเมื่อก่อนก็จะถูกวินิจฉัยว่า “ถูกของ” เพราะลองนึกดูสิครับว่าซิสต์เดอมอยด์นี้พอผ่าออกมาก็เจอเส้นขนยุ่บยั่บแถมบางรายเจอฟันมนุษย์เป็นซี่ๆอีก  มันก็เหมือนกับโดนเสกของเข้าทองกลายๆ  แต่ยังไม่ต้องคลายด้วยศูนย์บรรเทาทุกข์ผีครับเพราะมันที่จริงมันเป็นอาการทางการแพทย์ที่รักษาได้

9)  ซิสต์ที่ต่อมอวัยวะเพศหญิง  ซิสต์ชนิดนี้ผมเจอบ่อยครับ  เพราะมีสาวๆมาตรวจภายในด้วยเรื่องนี้มาก  หากสงสัยว่าใช่หรือไม่ให้สังเกตดูว่าซิสต์นี้จะบวมอยู่ที่อวัยวะเพศส่วนนอกทำให้ดูบวมออกมาข้างหนึ่ง  มีอาการปวดหน่วงๆ  โดยถ้าเป็นมากและอักเสบรุนแรงจะเดินลำบากเพราะเจ็บและมีไข้ร่วมด้วยได้  ปล่อยไว้ไม่ได้ครับต้อง “เปิด” เอาหนองออกแล้วจะสบาย

10)  ซิสต์ที่ใกล้หู  เป็นส่วนของท่อที่ทิ้งไว้ตั้งแต่สมัยอยู่ในท้องแม่ครับ  เป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการของเอ็มบริโอ้ที่ไม่สมบูรณ์ดี  เหมือนของมีตำหนิเล็กๆแต่เป็นเรื่องเด็กๆไม่อันตรายครับ  เพียงแค่น่ารำคาญถ้ามีการติดเชื้อขึ้นมาก็จะบวมอักเสบกดเจ็บมีหนองได้ครับ 

11)  ซิสต์สิว  เป็นสิวก็มีซิสต์ได้นะครับเป็นเล่นไป ซึ่งถุงซิสต์ที่สิวนี้ไม่ค่อยดีนักเพราะเกิดจากการรักษาสิวที่ไม่ต่อเนื่อง  ซึ่งในซิสต์นี้อาจมีหนองอัดแน่นอยู่จนเป่ง  มักไม่ได้เป็นตุ่มเดียวด้วยครับ  ขอท่านที่รักลองนึกถึงภาพท้าวแสนปมที่มีแต่ตุ่มหนองงอกที่ใบหน้า  ซึ่งนั่นละครับที่บ้านเราเรียกว่า “สิวหัวช้าง” ที่ต้องรักษากันเป็นระบบครับ  ซึ่งต้องดูให้ดีครับเพราะสิวชนิดนี้มีสิทธิ์ทิ้งรอยแผลเป็นไว้ให้เป็นแผลใจได้

ซิสต์ทั้ง 11 ชนิดที่เล่ามานี้เป็นเผ่าพันธุ์ที่พบบ่อยซึ่งบางอย่างปล่อยไว้ก็ไม่อันตรายแต่อย่างใดครับ  แต่ถ้าเกิดความรำคาญเข้าแล้วก็สามารถที่จะเอามันออกได้เช่นกันอย่างไม่ใช่เรื่องใหญ่โต  เพราะการผ่าตัดซิสต์ส่วนใหญ่แล้วเป็นการผ่าตัดเล็กครับ  เช่น ซิสต์ก้อนไขมันตามร่างกายที่แค่ฉีดยาชาก็ผ่าออกได้แค่ชั่วจิบกาแฟก็เสร็จ  หรือซิสต์สิวก็สามารถรักษาได้ด้วยการกินยาก่อนที่จะต้องไปผ่าออกให้เกิดแผลเป็นด้วยซ้ำ

ซึ่งทั้งหมดก็คือซิสต์ที่เกิดขึ้นมาได้ในชีวิตมนุษย์เราทุกคนครับ  ถือเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต

ที่ไม่อันตรายหงายเงิบอย่างที่คิด

 

……………………………………………………

 

โดย น.พ.กฤษดา ศิรามพุช

 

นพ.กฤษดา  ศิรามพุช,พบ.(จุฬาฯ) ผู้อำนวยการศูนย์เวชศาสตร์อายุรวัฒน์นานาชาติ American Board of Anti-aging medicine drkrisda@gmail.com

 

นพ.กฤษดา ศิรามพุช,พบ.(จุฬาฯ)

ผู้อำนวยการศูนย์เวชศาสตร์อายุรวัฒน์นานาชาติ

American Board of Anti-aging medicine

drkrisda@gmail.com

Related posts:

  1. 10 อาหารสุขภาพรอบรั้วโรงเรียน โดย น.พ.กฤษดา ศิรามพุช ช่วงนี้น้องๆเรียนหนังสือกันอย่างขมักเขม้นท่ามกลางสายฝนพรำนะครับ  พอตกเย็นพอเพลาคนไข้ที่คลินิกลงบ้างแล้วผมชอบเดินลัดเลาะไปแถวรั้วโรงเรียนครับ  เผอิญว่าคลินิกผมอยู่ฝั่งตรงข้ามกับโรงเรียนมัธยมใหญ่แห่งหนึ่งซึ่งคนแถวห้วยขวางรู้จักดี  ที่เดินใกล้โรงเรียนน่ะไม่ได้ไปเหล่อะไรครับ  แต่เพราะมีห้องสมุดประชาชนใหญ่แห่งหนึ่งอยู่ ไปดูน้อง เอ้อ…หนังสือใหม่ๆน่ะครับ ใช้ชีวิตอยู่แถวนั้นจนคนรู้จักดีว่าไอ้นี่ชอบเดิน  แถมบางทีก็ไปถ่ายรายการหน้าโรงเรียนก็บ่อยไป  ได้เห็นพี่คนขายอาหารอร่อยๆริมรั้วโรงเรียนหลายเจ้า ...
  2. กินเจให้ครบ ไม่รบกวน 4 ฮอร์โมน โดย น.พ.กฤษดา ศิรามพุช การกินเจเป็นการกินเพื่อสุขภาพที่ดีทางหนึ่งซึ่งช่วยให้แข็งแรงขึ้นทั้งกายและใจ แต่ในคนบางกลุ่มครับ การกินเจอาจส่งผลให้ร่างกายเกิดความเปลี่ยนแปลงขึ้นมาได้ ในเรื่องเล็กๆอาจแค่น้ำหนักเพิ่ม ในเรื่องใหญ่ก็อาจถึงขั้นสุขภาพเปลี่ยนไปอย่างน่าตกใจ แต่ขอย้ำไว้ว่า “ถ้ากินผิดวิธี” นะครับ เป็นต้นว่ากินแต่ผักโดยไม่มีโปรตีนจากเต้าหู้หรือถั่วต่างๆเลย อย่างนี้ร่างกายก็อาจซูบผอมทรุดโทรมลงได้...
  3. 11 สารพิษที่ย้อนรอย บทเรียนแห่งอดีตกาลที่กำลังเล่นงานเรา โดย น.พ.กฤษดา ศิรามพุช   หมู่นี้ประเทศยักษ์ใหญ่ถูกโจมตีหนักมากครับ  เป็นธรรมดาของผู้อยู่ในที่แจ้งที่ย่อมตกเป็นเป้านิ่งได้ง่าย  การปล่อยให้ตัวเองเป็นเสมือนกับเป้าที่รอการกระทบอย่างเดียวจะทำให้เกิดความเสียหายได้สูงครับ การมีชีวิตอยู่ทุกวันนี้ก็เปรียบได้กับเป้านิ่งรอกระสุนมาวิ่งชน เพราะกระสุนมีอยู่รอบทิศ ชีวิตที่ตั้งอยู่ด้วยความประมาทมีสิทธิ์ตกเป็นเหยื่อได้โดยง่าย  ซึ่งความประมาทนั้นไม่ได้มีอยู่แค่เพียงเรื่องของการปล่อยตัวเท่านั้นแต่ยังหมายถึงความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนอีกด้วย  อาทิ เชื่อในสิ่งที่เล่าลือกันมา ...
  4. ตรวจสุขภาพไม่สับสน เข้าวัยไหนต้องตรวจอะไรบ้าง ? โดย น.พ.กฤษดา ศิรามพุช เรื่องหนึ่งที่คนรักสุขภาพคิดว่าทำแล้วดีคือ “การตรวจสุขภาพประจำปี” ซึ่งมีทั้งดีและไม่ดีครับ ยิ่งถ้าไปตรวจกับที่ใหญ่ๆโตๆที่ตรวจเป็น “แพคเกจ” ละเอียดยิบทั้งวิตามิน,ฮอร์โมนและดูว่าแพ้อะไรบ้างเป็นสิบชนิด อันนี้ไม่ได้จำเป็นเสมอไปครับ มีความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพประจำปีอยู่มาก จากที่มีพี่นักข่าวมาถามรวมถึงแฟนรายการสุขภาพถามเข้ามา มีปัญหาที่...
  5. 10 เทคนิคกินไม่ให้ “อวบ” รับปีใหม่ โดย น.พ.กฤษดา ศิรามพุช   10 เทคนิคกินไม่ให้“อวบ”รับปีใหม่ กินอย่างไรไม่ให้ “อ้วน” ช่วงปีใหม่ คู่มือกินเลี้ยงรับปลายปีให้มีความสุขและไม่อ้วน   ช่วงปลายปีนอกจากมีความสุขรับปีใหม่แล้วยังเป็นเทศกาลแห่งการกินมโหฬาร อาหารโต๊ะจีน...

Share this story

Comments are closed.

Copyright © 2012 Bangkok Voice News, Blog and Internet TV. All rights reserved.Top