Renaissance (1400-1600) เหตุใดจึงถือกำเนิดที่ผืนแผ่นดินยุโรป

วัฏจักรความรุ่งเรืองและตกต่ำของอารยธรรมมนุษย์ในแต่ละยุคสมัย ย่อมเป็นปริศนาที่สร้างความประหลาดใจให้กับสติปัญญา กระตุ้นความท้าทายในการแสวงหาคำอธิบายว่า เหตุใดมนุษยชาติจึงไม่มีวิวัฒนาการแบบค่อยเป็นค่อยไป หากทว่ากลับเต็มไปด้วยความผันผวนทั้งในช่วงเติบโตและล่มสลาย

Renaissance (1400-1600) นับเป็นยุคสมัยหนึ่งที่เต็มไปด้วยการสร้างสรรค์ของมนุษยชาติ ตั้งแต่ศิลปะวัฒนธรรม ธุรกิจการเงิน ไปจนกระทั่งถึงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยมีความเชื่อถือกันมาโดยตลอดว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ “ยุโรปตะวันตก” หลุดพ้นจากความป่าเถื่อนของยุคกลางซึ่งเฉื่อยชาและยาวนาน ที่สำคัญยังเป็นรากฐานในการก้าวแซงขึ้นเป็นมหาอำนาจโลก ซึ่งทำให้จีนและอินเดียต้องชอกช้ำ และตกอยู่ในห้วงเวลาแห่งความเจ็บปวดล้าหลังนับร้อยปี

เหตุใดความเฟื่องฟูเบ่งบานของศิลปะและภูมิปัญญา จึงได้เจาะจงถือกำเนิดขึ้นบนแผ่นดินยุโรป แทนที่จะเป็นจีนและอินเดีย ซึ่งสะสมความมั่งคั่งและความรอบรู้ ล้ำหน้ายุโรปในยุคกลางไปไกลแสนไกล

1. ภูมิรัฐศาสตร์ของยุโรป

ในสมัยโบราณ การสื่อสารแลกเปลี่ยนยังไม่เจริญก้าวหน้า การได้ครอบครอง “ทำเล” ที่ดีกว่า ย่อมได้เปรียบเหลือคณานับ โดยเฉพาะอารยธรรมซึ่งติดทะเล และมีพื้นที่ราบกว้างขวางเพียงพอ ที่คนหลากหลายเผ่าพันธุ์จะได้ปะทะสังสรรค์ ดังเช่น จีน อินเดีย และยุโรป  น่าเสียดายที่ จีนและอินเดียเป็นอนุทวีป จึงปะทะสังสรรค์ได้ยากกว่ายุโรป ที่สามารถเชื่อมต่อกับมุสลิมและแอฟริกา ขณะที่พวกมุสลิมมีทางออกทะเลน้อยกว่า และยังถูกโจมตีได้จากทั้งจีนและยุโรป จึงเป็นความเสียเปรียบทางภูมิยุทธศาสตร์อย่างลึกซึ้ง

2. การปะทะสังสรรค์ของมนุษย์ที่แตกต่างหลากหลาย

“อารยธรรม” มีการพัฒนาที่ไม่เท่าเทียมกันในแต่ละพื้นที่ การปะทะระหว่างอารยชนและอนารยชนจึงเกิดขึ้นเป็นประจำ ซึ่งนำไปสู่การสร้างสรรค์วัฒนธรรมให้สูงส่งยิ่งขึ้น  ยุโรปเป็นแหล่งที่มีการปะทะอารยธรรมค่อนข้างมาก ตั้งแต่ยุคกรีกที่หยิบยืมอารยธรรมมาจากเพื่อนบ้านมากมาย ยิ่งในสมัยอเล็กซานเดอร์มีการหลอมรวมกับอียิปต์ เปอร์เซีย และอินเดีย จึงเป็นรากฐานให้อารยธรรมโรมันได้ต่อยอดและเติบโต ขณะที่อารยชนซึ่งหลั่งไหลมาจากยุโรปเหนือ ก็ได้ประยุกต์วิถีโรมันไปใช้อย่างกว้างขวาง หลังจากนั้นมุสลิมก็เข้ามารุกราน มีการปะทะกันตลอดแนวชายแดน ทำให้สเปนและอิตาลีมีอารยธรรมที่แตกต่างจากยุโรปเหนือ ซึ่งจะกลับมาผสมผสานหลอมกลืนกันอีกในเวลาต่อมา

ยุโรปเหนือ หลังจากอนารยชนรุ่นแรกแปลงร่างเป็นอารยชน โดยการลงหลักปักฐานก่อตั้งอาณาจักรโรมันศักดิ์สิทธิ์แล้ว ก็ยังไม่วายถูกรุกรานจากชนเผ่านอร์แมนในช่วงศตวรรษที่ 9 ซึ่งทำให้อารยธรรมเกิดการตกผลึกล้ำลึกขึ้น
อังกฤษก็นับเป็นแหล่งหลอมรวมวัฒนธรรมที่ล้ำเลิศ เพราะขณะที่ได้รับการรุกรานจากพวกโรมันในยุคโบราณ จนกระทั่งถึงชาวไวกิ้งและฝรั่งเศสในยุคกลาง หากทว่าสภาพที่เป็นเกาะ กลับทำให้สามารถรักษาความเป็นตัวของตัวเองไว้ได้

สรุปแล้ว ยุโรปมีสภาพแวดล้อมเป็นทั้งที่ราบ แม่น้ำ และทะเล ซึ่งทำให้การไปมาหาสู่กันมีความสะดวกคล่องแคล่ว ขณะเดียวกัน การรบพุ่งยึดครองโดยระบบเดียว ไม่สามารถทำได้เหมือนมหาอาณาจักรจีน เพราะยุโรปมีทะเลอยู่ใจกลางทวีป ประสานกับมหาสมุทรทางตะวันตกและทะเลทางตอนเหนือ จึงทำให้ยากในการรวบรวมแผ่นดินเป็นปึกแผ่น  “มนุษย์” ที่แตกต่างหลากหลายจึงได้รับโอกาสในการปฏิสัมพันธ์กันอย่างลึกล้ำ เต็มไปด้วยอิสรเสรีภาพในการเคลื่อนย้าย ซึ่งนำไปสู่ห้วงเวลาแห่ง Renaissance มหายุคที่น่าทึ่งของมนุษยชาติ

หากทว่าภายหลังปี 1600 ยุโรปเริ่มเกิด “รัฐชาติ” หรือเขตแดนที่แน่ชัด ทำให้ประชาชนที่แตกต่างหลากหลาย ไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้อย่างเสรีเหมือนดั่งเดิม ความรุ่งเรืองแจ่มจรัสทางความคิดเสรีของมนุษยชาติ จึงได้ปิดฉากลงนับแต่บัดนั้นเป็นต้นมา

สิ่งที่เราได้รับตอบแทน คือ ความล้ำเลิศของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ที่ทำให้มนุษย์หลุดพ้นจากการต่อสู้ดิ้นรนทางกายภาพเหมือนในยุคโบราณ

3. จุดกึ่งกลางระหว่าง Local กับ Global

ลักษณะเฉพาะของยุคสมัย Renaissance คือ การเป็นรอยต่อระหว่างโลกยุคโบราณกับโลกสมัยใหม่  เทคโนโลยีการเดินเรือและนวัตกรรมทางธุรกิจการค้า ทำให้ผู้คนในสมัย Renaissance สามารถเดินทางได้กว้างไกลกว่าพลเมืองกรีกและจีนในยุคนครรัฐเมื่อ 2 พันกว่าปีก่อน แน่นอนว่าลักษณะการเมืองแบบนครรัฐ ย่อมส่งเสริมอิสรภาพทางความคิดของพลเมืองได้ไม่แตกต่างกัน หากทว่ายุโรปในยุค Renaissance กลับมีความได้เปรียบในการซึมซับเรียนรู้ จากดินแดนที่แตกต่างหลากหลายได้ดียิ่งกว่า  ขณะเดียวกัน เทคโนโลยีและเครื่องมือสื่อสาร ก็ยังไม่ได้รับการพัฒนาก้าวไกลเหมือนในยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม จึงทำให้ผู้คนสมัย Renaissance สามารถรักษาความเป็นท้องถิ่นไว้ได้เป็นอย่างดี

จุดบรรจบของ Local และ Global จึงทำให้วัฒนธรรมและศิลปะของ Renaissance มีความนุ่มละมุนกลมกล่อมเป็นที่สุด เพราะสามารถผสมผสาน “วัตถุดิบ” จากหลากหลายแหล่งที่มา เข้ามาคลุกเคล้าปรุงแต่ง ด้วยสูตรเฉพาะที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่น

โดย   เจริญชัย ไชยไพบูลย์วงศ์
www.siamintelligence.com

Related posts:

  1. ทวิตเตอร์ฟอกซ์นิวส์-เพย์พอลถูกแฮค หน่วยตำรวจลับสหรัฐตรวจแอคเคาน์ฟอกซ์นิวส์ถูกแฮค พร้อมทวีตอ้าง “โอบามา” ถูกลอบสังหาร ขณะเพย์พอลระงับบริการหลังแอคเคาน์ทวิตเตอร์อังกฤษถูกแฮค หน่วยตำรวจลับของสหรัฐตรวจสอบการแฮคแอคเคาน์ทวิตเตอร์ของฟอกซ์นิวส์ (@foxnewspolitics) ซึ่งทวีตข้อความหลายครั้ง อ้างว่าประธานาธิบดีบารัก โอบามา...

Share this story

Comments are closed.

Copyright © 2012 Bangkok Voice News, Blog and Internet TV. All rights reserved.Top