จักรยาน…เปลี่ยนโลก

สภาวะโลกร้อนที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงกับโลกทุกวันนี้ทำให้เมืองใหญ่ในหลายประเทศตื่นตัวหาทางรับมือด้วยมาตรการต่างๆ การจัดการด้านจราจรเพื่อลดมลพิษในเมืองเป็นหนึ่งในมาตรการที่หลายเมืองต่างให้ความสำคัญ โดยเฉพาะการใช้จักรยานในเมือง

เช่น ในประเทศเดนมาร์กหรือเนเธอร์แลนด์ที่คนเมืองนิยมใช้จักรยานมาเป็นเวลานานแล้ว หรือในประเทศโคลอมเบียที่ริเริ่ม นโยบายปรับเมืองหลวงโบโกต้าเป็นเมืองจักรยาน โดยการสร้างเครือข่ายเส้นทางจักรยานกว่า 300 กิโลเมตรเชื่อมโยงกันด้วยเงินลงทุนประมาณกว่า 1,500 ล้านบาท และประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูง ซึ่งปัจจุบันคนเมืองหลวงนิยมขี่จักรยานเพิ่มมากขึ้น กว่าเดิมถึง 20 เท่า

สำหรับกรุงเทพมหานครของเราในปัจจุบันเริ่มมีกลุ่มคนที่หันมาปั่นจักรยานในเมืองกันมากขึ้นและเริ่มมีแนวคิด “กรุงเทพเมืองจักรยาน” ขึ้น จากแนวคิดนั้นจะทำให้เกิดขึ้นจริงได้อย่างไรเป็นคำถามที่กลุ่มคนจากหลากหลายแวดวงและ บทบาทสถานะได้นำเสนอแนวทางร่วมกัน ในวงเสวนา “จักรยานเปลี่ยนโลก” ที่จัดโดยเครือข่ายปฏิบัติการชุมชน (CAN: Community Act Network) ในงานสถาปนิก’ 54: เล็กๆเปลี่ยน โลก ที่เมืองทองธานี เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา

61-1

61-2

ดร.สรณรัชฎ์ กาญจนะวณิชย์ เลขาธิการมูลนิธิโลกสีเขียวเน้นสร้างความเข้าใจแรกเริ่มว่า แนวคิดเมืองจักรยานนั้นมิใช่การบังคับ ให้คนเมืองต้องขี่จักรยานกันหมดทุกคน แต่ให้ความสำคัญในแง่ที่ว่า “เมืองควรจะเป็นมิตรกับคนที่ขี่จักรยานรวมถึงคนเดินเท้า ให้สัญจรไปมาได้อย่างสะดวกคล่องตัวโดยไม่จำกัดศักยภาพของมนุษย์และมุ่งพึ่งพาแต่เพียงรถยนต์เท่านั้น” เนื่องจากการสัญจรโดยรถยนต์ใช้พื้นที่ถนนมากที่สุดและสภาพรถติดทำให้เกิดการเผาผลาญทั้งพลังงานและเงินทองโดยไม่จำเป็นและไม่ให้อะไรคืนกลับแก่เมืองเลยนอกจากสภาพมลภาวะเป็นพิษ หากสามารถลดพื้นที่ของถนนในเมืองลงได้จะเป็นการเพิ่มพื้นที่ ให้กับการสัญจรแบบอื่นๆโดยเฉพาะทางเดินเท้าและทางจักรยาน ซึ่งเป็นการคืนพื้นที่สาธารณะให้กับผู้คนและเมืองมากขึ้น

กรุงเทพเมืองจักรยานจะเกิดขึ้นได้อย่างไร

ในทางทฤษฎีนั้น เมืองจักรยานเป็นสิ่งที่ควรส่งเสริม แต่หลายคนอาจคลางแคลงใจว่าจะสามารถทำให้เป็นจริงได้อย่างไร เมื่อสภาพปัจจุบันในเมืองกรุงเทพไม่เอื้ออำนวยหรือส่งเสริมให้คนขี่จักรยานเลย บางคนอาจจะเคยอยากทดลองทำแต่ก็ถอดใจเก็บ จักรยานเข้ากรุไปเสียก่อนเพราะไม่เชื่อมั่นในความปลอดภัยของชีวิตตนเองบนท้องถนน หากต้องการจะผลักดันแนวคิดกรุงเทพเมืองจักรยานในปัจจุบันนั้น วิทยากรแต่ละท่านได้นำเสนอความเห็นว่าจะต้องเริ่มจากสิ่งใดบ้าง อาทิเช่น

-      การส่งเสริมให้คนสามารถใช้จักรยานร่วมกับระบบการสัญจรรูปแบบอื่นๆในชีวิตประจำวัน เพื่อให้เกิดทางเลือกที่หลากหลายของการสัญจรสำหรับคนเมือง โดยนอกจากจะจัดช่องทางเฉพาะสำหรับจักรยานและทางเดินเท้าที่ปลอดภัยน่าใช้แล้ว ยังต้องสร้างโครงข่ายเส้นทางจักรยานที่เชื่อมต่อกันได้ทั้งเมือง ที่อาจจะเชื่อมต่อกับพื้นที่สีเขียวของเมืองด้วย

-      การอำนวยความสะดวกแก่ผู้ใช้จักรยานในเมือง เช่น การจัดพื้นที่จอดและเก็บจักรยานที่ออกแบบมาให้ปลอดภัยจากการโจรกรรม อาคารจอดจักรยานที่มีจุดเชื่อมต่อกับระบบขนส่งมวลชนสาธารณะอย่างที่เมืองในญี่ปุ่นออกแบบ Bike and Ride หรือออกแบบพื้นที่ให้นักปั่นสามารถนำจักรยานติดตัวขึ้นระบบขนส่งสาธารณะอย่าง รถเมล์ รถไฟฟ้า รถไฟใต้ดิน เพื่อตอบรับกับรูปแบบการเดินทางในชีวิตประจำวันที่หลากหลายของคนเมือง ซึ่งองค์ประกอบต่างๆเหล่านี้จะมีส่วนส่งเสริมให้เมืองสวยงามน่าอยู่ขึ้นด้วย อีกทั้งควรมีการส่งเสริมให้อาคารสาธารณะในเมืองเป็นมิตรกับผู้ขี่จักรยาน

-      การอำนวยความสะดวกให้กับคนที่ขี่จักรยานอยู่เดิมและกลุ่มใหม่ๆผ่านการพบปะพูดคุย ถ่ายทอดประสบการณ์และทำกิจกรรมร่วมกัน เช่น กรณีกลุ่มเครือข่ายกรุงเทพฯเมืองจักรยาน ที่กำลังร่วมกันจัดทำแผนที่เส้นทางจักรยานในกรุงเทพสำหรับแบ่งปันกันในแวดวงสิงห์นักปั่นและดึงดูดผู้สนใจนักปั่นมือใหม่ๆ นอกจากนี้ยังพบว่าจากความสนใจในสิ่งเดียวกันนี้อาจก่อให้เกิดธุรกิจขนาดเล็กใหม่ๆขึ้นมาในเมืองได้ เช่น BikeXenger ธุรกิจเพื่อสังคมด้านการส่งของด้วย จักรยาน และ บุญ Bike ที่นอกจากจะเปิดให้บริการทั่วไปสำหรับจักรยานแล้วยังเปิดรับบริจาคจักรยานเก่ามาซ่อมเพื่อนำไปบริจาคต่อให้กับน้องๆในต่างจังหวัด

แม้ว่าการเปลี่ยนแปลงจากจุดเล็กๆนั้นเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญของการนำไปสู่กรุงเทพเมืองจักรยาน การสนับสนุนอย่างจริงจังจากหน่วยงานภาครัฐหรือหน่วยงานอื่นๆก็เป็นสิ่งจำเป็น คุณอรวิทย์ เหมะจุฑา ในฐานะรองผู้อำนวยการสำนักการจราจร และขนส่งกรุงเทพมหานคร ได้นำเสนอความพยายามของกรุงเทพมหานครในการสร้างเส้นทางจักรยานมาโดยตลอดตั้งแต่ปี พ.ศ.2535 จนปัจจุบันมีแผนผังเส้นทางที่ศึกษาและร่างไว้แล้ว 41 เส้นทาง แต่เนื่องจากติดขัดด้านงบประมาณสนับสนุนในการดำเนิน งานจริง ปัจจุบันจึงมีเพียง 4 เส้นทางเท่านั้นและส่วนใหญ่ยังคงเป็นเส้นทางจักรยานเพื่อการท่องเที่ยวชมเมืองมากกว่าการเดินทางในชีวิตประจำวัน

ดังนั้นหากเกิดการประสานงานร่วมกันจากหลายๆภาคส่วนของเมืองเข้าด้วยกัน น่าจะทำให้แนวคิด “กรุงเทพเมืองจักรยาน” เป็นจริงได้ในเร็ววัน โดยมิใช่เป็นเพียงแนวคิดหรือสโลแกนสวยหรูในกระดาษอีกต่อไปครับ

(ขอบคุณ อาจารย์สุปรียา หวังพัชรพล เอื้อเฟื้อข้อมูล)

S Decor, S Magazine Issue 61 April 27 – May 3, 2011

by ผศ.รัชด ชมภูนิช

No related posts.

Share this story

Comments are closed.

Copyright © 2012 Bangkok Voice News, Blog and Internet TV. All rights reserved.Top